Home > Baza wiedzy > Immunoterapia CAR-T – genetycznie zmodyfikowane limfocyty T

Immunoterapia CAR-T – genetycznie zmodyfikowane limfocyty T

immunoterapia CAR-T limfocyty T

Niezwykłą zdobyczą ostatnich lat – wymagającą opanowania złożonych metod inżynierii biologicznej oraz poznania biologii nowotworów – było opracowanie i wprowadzenie immunoterapii CAR-T. Siła technologii CAR-T tkwi w nauce oraz krwi pacjenta, a dokładnie mówiąc w jego własnych limfocytach T, które zostają ukierunkowane przeciwko komórkom nowotworowym. CAR-T to terapia przeciwnowotworowa, która stanowi szansę dla pacjentów z agresywnymi nowotworami krwi. Badacze mają jednak nadzieję, że w przyszłości znajdzie ona zastosowanie również w leczeniu guzów litych – raka trzustki, raka piersi czy glejaka wielopostaciowego.

JAK DZIAŁA TERAPIA CAR-T

Chimeryczny receptor antygenowy CAR (ang. chimeric antygen receptor) to genetycznie modyfikowane białko receptorowe, składające się z fragmentu zewnątrzkomórkowego wiążącego docelowy antygen komórkowy za pomocą pojedynczego łańcucha lekkiego, domeny rozdzielającej, domeny przez błonowej oraz wewnątrzkomórkowej domeny sygnałowej. Rozpoznanie docelowego antygenu przez limfocyty T zawierające CAR (CAR-T) prowadzi do ich aktywacji niezależnie od kontekstu białek wchodzących w skład zespołu zgodności tkankowej.

Dzięki temu, limfocyty CAR-T mogą rozpoznawać antygeny i niszczyć komórki nowotworowe bez konieczności wcześniejszego rozpoznawania antygenów prezentowanych przez cząsteczki MHC.

Praktyczny mechanizm działania terapii CAR-T jest niezwykle ciekawy. W pierwszej fazie – w specjalistycznym procesie filtrowania krwi następuje izolowanie leukocytów, w tym limfocytów T. Kolejny krok stanowi ich zamrożenie oraz przekazanie do laboratorium, gdzie następuje modyfikacja. Przy pomocy nieaktywnego wektora wirusowego limfocyty T zostają genetycznie zaprogramowane, aby rozpoznawały komórki nowotworu. Na ostatnim etapie przygotowań – nowo utworzone komórki CAR-T ulegają namnażaniu i trafiają z powrotem do krwi pacjenta. Tak zaprogramowane komórki CAR-T są w stanie rozpoznać komórki nowotworowe, przyłączyć się do nich, a następnie zniszczyć. Przed podaniem choremu immunoterapii CAR-T stosuje się tradycyjną chemioterapią – w celu zmniejszenia liczby limfocytów występujących w organizmie pacjenta.
 

IMMUNOTERAPIA ADOPTYWNA LIMFOCYTAMI CAR-T – ZASTOSOWANIE

Opublikowane w ostatnich latach wyniki badań wykazały, że powyższa strategia leczenia – ukierunkowana przeciwko antygenom CD19, CD20 czy CD30 obecnym na nowotworowych limfocytach B-ALL, B-NHL i chłoniaka Hodgkina – jest wysoce skuteczna.

Immunoterapia CAR-T znalazła współcześnie zastosowanie w leczeniu pacjentów z B-komórkowymi nowotworami układu chłonnego (zwłaszcza  ALL, CLL, DLBCL, PMBCL). Bardzo obiecujące wyniki uzyskano u chorych na B-ALL leczonych za pomocą anty-CD19 CAR-T, z odsetkami całkowitych remisji w zakresie 70-90%.

Oznacza to, że immunoterapia CAR-T może być aktualnie wykorzystana w leczeniu ostrych białaczek limfoblastycznych i limfocytowych oraz chłoniaków złośliwych B-komórkowych.

W sierpniu 2017 roku Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zarejestrowała na terenie Stanów Zjednoczonych pierwszą terapię genową typu CAR T-cells (Tisagenlecleucel) w leczeniu nowotworów, a dokładnie pacjentów z ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL).

Na świecie trwają obecnie badania kliniczne mające na celu ocenę skuteczności terapii CAR-T w innych nowotworach hematologicznych (np. szpiczaku mnogim), a także w guzach litych, takich jak rak płuc, rak piersi, glejak wielopostaciowy czy rak trzustki.

 

TERAPIA GENOWA CAR-T W WALCE Z NOWOTWORAMI (chimeric antigen receptors T cells).
Immunoterapia CAR T cells polega na modyfikacji genetycznej komórek układu odpornościowego — limfocytów T — u pacjenta chorego na daną chorobę – zwłaszcza chłoniaki i inne nowotwory hematologiczne. Do komórek układu immunologicznego wprowadza się za pomocą odpowiedniego wektora wirusowego sztuczny receptor (gen z zewnątrz, dodatkowo połączony z tzw. domenami aktywującymi limfocyt), który służy do rozpoznawania komórek rakowych. Tak zmodyfikowane komórki efektorowe zostają podane choremu, aby aktywnie poszukiwać komórek nowotworowych w jego organizmie. Po ich spotkaniu aktywują się i je likwidują. Co więcej, komórki wyposażone w receptor ulegają podziałom: im więcej komórek nowotworowych, tym więcej działających na nie komórek efektorowych — aż do skutku, czyli do całkowitego zniszczenia nowotworu. Strategia CAR T cells uznawana jest za przyszłość w leczeniu wielu typów nowotworów.

 

IMMUNOTERAPIA CAR-T – “OSTATNIA NADZIEJA DLA PACJENTÓW BEZ NADZIEII”

Wyzwaniem dla badaczy pozostaje dalsza optymalizacja efektów terapii CAR T oraz dobór najwłaściwszych antygenów docelowych na komórkach nowotworowych w celu poprawy jej skuteczności. Jedną z koncepcji zwiększenia potencjału przeciwnowotworowego CAR-T jest np. próba ich „uzbrojenia” w możliwość uwalniania prozapalnych cytokin (IL-12) czy jednoczasowe zastosowanie przeciwciał blokujących sygnał programowanej śmierci komórki PD i/lub CTLA 4.

Infuzja CAR-T wiąże się zwykle z wystąpieniem nasilonych objawów ubocznych, takich jak spadek ciśnienia tętniczego krwi, gorączka, bóle mięśni, niewydolność oddechowa czy zaburzenia świadomości. Co ciekawe, stopień nasilenia skutków ubocznych immunoterapii CAR-T koreluje często ze skutecznością przeciwnowotworową immunoterapii CAR-T.

Obecnie prowadzone badania nad technologiami CAR-T różnych generacji mają przynieść również odpowiedź dotyczącą zarządzania skutkami ubocznymi i toksycznością immunoterapii.

Na ten moment, żaden ośrodek w Polsce nie zastosował jeszcze terapii CAR-T. Aktualnie wykorzystuje się ją przede wszystkim w USA, Chinach i niektórych ośrodkach europejskich.

 
Immunoterapia CAR-T – genetycznie zmodyfikowane limfocyty T, opracował Jarosław Gośliński, redaktor naczelny immuno-onkologia.pl oraz portalu onkologicznego zwrotnikraka.pl

Immunoterapia CAR-T – genetycznie zmodyfikowane limfocyty T
4.8 (95.56%) 9 votes
Powiązane materiały
immunoterapia rak piersi
Czy immunoterapia może pomóc w walce z rakiem piersi?
terapia genowa car T cells
FDA zarejestrowała na terenie USA pierwszą terapię genową typu CAR T-cells w leczeniu nowotworów
receptor CAR
CARs – chimeryczne receptory antygenowe
Paweł Wiśniewski Helix Polska Tumor Defense Breaker DOS47
Helix Immuno-Oncology: DOS47 (Tumour Defense Breaker) + CAR-T